Aardappel

Het zal u niet verbazen dat Romeinse of Middeleeuwse recepten voor aardappels in geen enkel kookboek te vinden zijn. Ze bestaan immers niet. Hoe vertrouwt onze dagelijkse maaltijd ook is met deze gele knollen, in het licht van de geschiedenis bezien, zijn ze slechts exotische nakomelingen. Toch wordt de aardappel al minstens 7200 jaar door mensen gegeten. De eerste, wilde aardappelplanten groeiden waarschijnlijk bij het Titicacameer, op een bijna vierduizend meter hoge vlakte tussen Peru en Bolivia. Tweeduizend jaar later kwam men daar op bet idee om de aardappel niet langer te zoeken maar zelf te verbouwen op een akkertje De aardappelteelt verspreidde zich vervolgens over Zuid-Amerika en vormde een belangrijke basis voor de beroemde Inca beschaving. Oud aardewerk uit Peru blijkt vaak door de aardappel geïnspireerd te zijn en in gebeden werden de doden niet om dagelijks brood maar om vruchten van de aarde, aardappelen dus gevraagd De aardappelen werden bewaard door ze fijn te stampen, verschillende malen te drogen en te bevriezen. In de winter veranderde kokend water de witte poeder in heerlijke puree.
Pas na duizenden jaren aardappel consumptie kwamen de eerste Europeanen ermee in aanraking. Dat waren Spanjaarden die in 1537 de binnenlanden van Zuid-Amerika veroverden. Vanuit Spanje begon de aardappel vervolgens een veroveringstocht over het Europese continent en daarna via Britse kolonisten naar Noord-Amerika. De ‘Solanum tuberosum’ veroverde Nederland pas in de achttiende eeuw. Aanvankelijk sierde de aardappel alleen koninklijk eettafels, maar al snel daalde hij in status. Het schamele dieet van de armen bestond toen uit aardappelen (soms met een beetje vet) en melk. Het beroemde schilderij "De aardappeleters'' van Vincent van Gogh toont de grauwe armoede waarvan de knol lange tijd een symbool is geweest. Toen in de negentiende eeuw een zwamziekte voor aardappel planten uit Amerika naar Europa oversloeg, leiddé dit tot veel ellende onder de arme bevolking. In 1845 en l846 bracht dit in Ierland zelfs een ware hongersnood die voor duizenden de dood betekende en honderdduizenden deed emigreren naar Amerika en Australië.

Ondanks het feit dat de aardappel slechts een paar eeuwen van zijn vele duizenden jaren oude geschiedenis op de Nederlandse tafel door brengt en ondanks de _bij_ smaak van armoede is de Strengel knol van het Zuidamerikaaanse gewas het basisingrediënt van de Hollandse keuken geworden. Wij zijn nu zo vertrouwd met de aardappel dat we zijn vergeten dat hij gewoon een groente is, ook al is hij niet groen.