Hoogveen
Het Bargerveen is het laatste restje levend hoogveen in Zuidoost-Drenthe. De overige venen zijn voornamelijk door turfwinning en ontginning verdwenen.Staatsbosbeheer wil het hoogveen opnieuw tot ontwikkeling brengen. Om dat te bereiken moet het regenwater, waarvan hoogveen afhankelijk is, blijven waar het valt. In dat kader wordt samen met het waterschap 't Suydevelt geprobeerd de waterhuishouding van het gebied te verbeteren.De eerste resultaten van het beheer zijn al zichtbaar. In het Bargerveen vinden we naast nieuw veen ook weer planten en dieren die in hun bestaan worden bedreigd.
De in Nederland schaarse broedvogel - de grauwe klauwier is het paradepaardje van het Bargerveen- Er broeden intussen over de honderd paren: een teken dat Staatsbosbeheer met het beheer van het hoogveen omstandigheden cre‰ert waar deze prachtige vogel bij gebaat is- De vogel profiteert van het grotere voedselaanbod in het hoogveenreservaat. Verschillende soorten libellen en andere grote insekten zijn door het natter worden van het gebied toegenomen. De verwachting is overigens dat met het toenemen van de veenmosgroei in de toekomst het aantal broedende grauwe klauwieren weer zal afnemen. De oppervlakte open water zal door toenemen van de veenmosgroei afnemen. Hierdoor wordt het milieu weer geschikt voor een aantal zeldzame libellen- en insektensoorten, maar zal de hoeveelheid beschikbare libellen en insekten voor de grauwe klauwier afnemen -
Levend hoogveen Hoogveen en bosvennetjes zijn zeldzaam en vertegenwoordigen een grote biologische waarde- We vinden er bijzondere plante- en diersoorten.
Het Bargerveen, met een oppervlakte van tweeduizend ha, is een restant van het Boertangermoeras (totaal 300.000 ha) - Dat vormde destijds een natuurlijke barriere tussen Nederland en Duitsland. Nu zijn daarvan restgebieden overgebleven als Emmerschans (21 ha) , Oosterbos (300 ha) , Berkenrode (90 ha), Koelveen (80ha), Dalerveense Veen (80 ha) en Ermerveen (10 ha). In het Bargerveen komt het laatste levende hoogveen van Nederland voor- In het gebied is slechts 70 ha onvergraven hoogveen overgebleven (Meerstalblok) - Dit natuurgebied heeft dan ook grote internationale betekenis- Het is officieel erkend als wetland, wat inhoudt dat het van belang is als onder andere broed-, fourageer-, rust- en overwinteringsgebied voor vogelsvoor Staatsbosbeheer goede redenen om dit hoogveenreservaat zorgvuldig te beheren en te beschermen-
Hoog- en laagveen Veen is een opeenstapeling van afge- storven planteresten die goed geconserveerd zijn gebleven. Onder de levende bovenlaag hopen deze resten zich geleidelijk op tot een sponzige laag die meters dik kan worden. Als het veen zo hoog ligt dat regen de enige watertoevoer is, dan spreken we van hoogveen- We noemen het laagveen als het veen water uit de omgeving krijgt. Hoogveen is erg afhankelijk van het klimaat- Er moet jaarlijks meer dan 750 millimeter regen vallen en de zomers mogen niet te droog zijn- In het hoogveen zuigen veenmossen het water als een spons op onder hoogveen komt vaal< laagveen voor; planteresten hoopten zich op tot ze boven de grondwaterspiegel uitgroeiden en het veenmos nam de waterverzorging over van het grondwater. Een levend veen groeit elk jaar met een millimeter aan Omstreelks 4500 voor Christus, toen de zeespiegel en daarmee het grondwater niet langer steeg, kwam er in het Boertangermoeras een eind aan de verdere groei van het laagveen-
Het klimaat werd hierna weer natter en veenmossen zagen kans om zich alleen met behulp van regenwater te voeden. Het hoogveen in Nederland wordt gerekend tot het vlakke lenshoogveen. De veenlaag is in het midden het dikst en wordt naar de randen steeds dunner- Het lensveen is in Europa een bijzonder type ecosysteem geworden.Alleen in ons land vinden we er nog resten van. Als er meer neerslag valt, ontstaat er spreiveen, dat als een sprei het landschap bedekt- In Ierland en Belgi‰ zijn daar nog restanten van. Binnen het hoogveen vinden we verschillende landschapsvormen, zoals natte open heide, bos, half-natuurlijk grasland, gebieden die in stand blijven voor de cultuurhistorie en gebieden die een functie hebben voor de buffering-
Bij herstel van het Bargerveen moet het regenwater blijven waar het valt. Het water moet dus worden vastgehouden- Nieuwe veenvorming komt immers op gang als het grond- of regenwater niet goed weg kan stromen en er moerassen ontstaan. Om dit te bereiken heeft Staatsbosbeheer flink de schop gehanteerdvanaf begin jaren zeventig is gewerkt aan de aanleg van dammen die gemaakt zijn van natuurlijk materiaal uit het veen zelf, het zogenaamde zwartveen- Ze houden het water tegen en cre‰ren op die manier een drassig gebied. De veenvorming wordt ook extra gestimuleerd door sloten en greppels af te dichten- Tientallen kilometers sloot, gegraven door de vroegere ontginners, zijn gedempt- Het waterschap 't Suydevelt probeert de grondwaterstand, die in het zand onder het veenpakket aanwezig is, zo hoog mogelijk in te stellen- Daarmee wordt voorkomen dat het water, dat is vastgehouden in het veen , naar de zandondergrond wegsijpelt- Het grondwaterpeil is hierdoor zo'n vier meter omhoog gebracht en staat circa 6 meter hoger dan in het omringende landbouwgebied-
Van belang is daarom een bufferzone tussen het natuurreservaat en de omliggende landbouwgronden. Aan drie kanten van het Bargerveen wordt gewerkt aan buffering- In het kader van de herinrichting Emmen en Schoonebeek worden bufferzones aangelegd waarbinnen een hoger waterpeil wordt ingesteld- Met duitse collega 's, terreinbeheerders, waterschapsmensen en anderen, wordt overleg gevoerd over een buffering van het Bargerveen aan de oostzijde-
Door deze aanpak staan sommige gedeelten van het Bargerveen weer onder water en zijn andere stukken al weer begroeid met veenplanten Ook in de dierenwereld zien we veranderingen- Vogels en insekten die in de rest van ons land zeldzaam zijn geworden, hebben in het Bargerveen een leefgebied gevondenSamenwerking met waterschap De waterhuishouding van het Bargerveen vraagt voortdurend aandachtHet hoogveen wordt continu bedreigd door verdroging- Een zorgvuldig waterbeheer doet Staatsbosbeheer niet alleenDat gebeurt in goed overleg met het al genoemde waterschap 't Suydevelt. Samen werken beide organisaties aan een zo goed mogelijke inrichting van het Bargerveen en aan de verbetering van de waterstanden in de zandondergrond- Een grote verbetering op hydrologisch terrein zal worden bereikt nadat het waterbeheersingsplan is doorgevoerd- Dat zal in 1996 1998 gebeuren-
Onderzoek In samenwerking met onder meer het waterschap is er een hydrologisch onderzoek gestart- Dat moet duidelijk maken welke randvoorwaarden aanwezig moeten zijn voor optimale veenvorming- Dit onderzoek beperkt zich niet alleen tot Nederland; ook een deel van Duitsland is erbij betrokkenwe hopen dat het onderzoek op termijn ook een bijdrage levert aan de totstandkoming van de Europese ecologische hoofdstructuur, Econet. Hieronder verstaan we een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen (inter)nationaal belangrijke natuurgebiedenEffecten g rondwaterwinningen Op dit moment is met behulp van financi‰le ondersteuning van de directie NBLF, wat staat voor Natuur, Bos, Landschap en Fauna van het Ministerie van LNV, een modelstudie gestart, waarmee we kunnen nagaan wat de effecten zijn van alle grondwaterwinningen in de directe omgeving van het Bargerveen- Met deze gegevens krijgen we een beter beeld van de gevolgen van de grondwaterwinning op het gebied-Openstelling voor publiek Het publiek is welkom in het Bargerveen- Het terrein is, ondanks het moerasachtige karakter ervan, voor 90 procent toegankelijk voor bezoekers. Vooral in het westelijk deel van het reservaat zijn er wegen en paden. Een klein gedeelte van het hoogveenreservaat is vanwege de kwetsbare vegetatie alleen onder begeleiding, tijdens excursies, te betreden- Er zijn 7 bewegwijzerde wandelroutes, waarvan ‚‚n met brochure en routekaart- Een wandelkaart van het gebied is ook voorradig en verkrijgbaar bij Staatsbosbeheer en de VVV
Sinds vorig jaar werken we op beheersgebied ook samen met Ierland. Dat gebeurt in de vorm van een twinning; een samenwerkingsverband met een ander soortgelijk zustergebied. Met het Ierse reservaat Clara Bog is op 27 mei 1992 een samenwerkingsovereenkomst getekend- Dankzij een bezoek van staatssecretaris Gabor aan het Bargerveen en Clara Bog zijn we erin geslaagd om deze internationale aangelegenheid landelijk onder de aandacht te brengen.Er is sprake van tweerichtingsverkeer Staatsbosbeheer leert van de Ieren hoe een hoogveengebied er in een ongestoorde situatie uitziet en welke factoren nodig zijn om dit te behouden. Andersom kunnen zij van ons leren wat er bij komt kijken om herstelmaatregelen te nemen in het gebied. Ook met collega-veenbeheerders in Duitsland hebben we een goed contact. Zij willen graag weten hoe ze om moeten gaan met veengebieden die door afgraving zijn aangetast en waar weer gewerkt wordt aan herstel - We wisselen gegevens uit over het beheer. De kennis die we door deze samenwerking en kontakten opdoen, komt goed van pas bij het beheer en inrichting van dit unieke gebied-
Voor nadere informatie over beheer en inrichting, maar ook over recreatie mogelijkheden en rondwandelingen, kunt u terecht bij ons kantoor aan de Kamerlingswijk 0Z 83 te Zwartemeer, tel- 0591-313572-Veenmossen Veenmossen hebben de eigenschap naar boven door te groeien, terwijl ze van onderen afsterven- Het afgestorven veenmos vormt samen met andere soorten een turflaag;slechts een millimeter per jaarl - Veenmossen kunnen tien tot veertig keer het eigen gewicht aan regenwater in hun cellen vasthouden- Zo kunnen ze hun eigen waterspiegel vormen die op den duur duidelijk boven de grondwaterspiegel uit kan steken en die ze mee omhoog nemen-